Obowiązkowe i dodatkowe ubezpieczenie lekarzy – przepisy, zakres ochrony i ryzyko zawodowe

Wykonywanie zawodu lekarza wiąże się z odpowiedzialnością za zdrowie i życie pacjentów, dlatego przepisy nakładają obowiązek posiadania odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Podstawę prawną stanowi ustawa z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej oraz rozporządzenie Ministra Finansów określające zasady obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy wykonujących działalność leczniczą w formie praktyki zawodowej.

Ochrona obejmuje szkody wyrządzone podczas udzielania świadczeń zdrowotnych, jednak jej zakres jest ściśle określony i nie zabezpiecza przed każdym rodzajem roszczeń. W praktyce oznacza to, że samo spełnienie ustawowego obowiązku nie zawsze gwarantuje pełne bezpieczeństwo finansowe lekarza prowadzącego działalność. Wraz ze wzrostem świadomości pacjentów rośnie liczba spraw kierowanych do sądów oraz postępowań przed wojewódzkimi komisjami do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, dlatego znaczenie właściwie dobranej ochrony stale wzrasta.

Obowiązkowe OC lekarza i zakres ochrony

Obowiązkowe OC dotyczy lekarzy prowadzących działalność leczniczą. Minimalne sumy gwarancyjne wynikające z obowiązujących przepisów wynoszą:

• 75 000 euro dla jednego zdarzenia.
• 350 000 euro dla wszystkich zdarzeń w okresie ubezpieczenia.

Ochrona obejmuje szkody będące następstwem udzielania lub zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych. Dotyczy zarówno błędów diagnostycznych, terapeutycznych, jak i organizacyjnych, o ile pozostają w związku z wykonywaną działalnością leczniczą. Nie obejmuje natomiast między innymi szkód wyrządzonych umyślnie, kar administracyjnych, kar umownych czy odpowiedzialności wykraczającej poza zakres wskazany w przepisach. Warto pamiętać, że obowiązkowa polisa nie pokrywa wszystkich kosztów, które mogą pojawić się podczas wieloletniego postępowania sądowego. Dlatego wielu lekarzy uzupełnia obowiązkowe OC o dodatkową ochronę dostosowaną do swojej specjalizacji i zakresu wykonywanych świadczeń, a wybór odpowiedniej polisy ułatwiają rozwiązania dostępne na rynku - ins-med.pl to m.in. ciekawa oferta ubezpieczenia lekarza, gdzie można znaleźć warianty zwiększające sumę gwarancyjną oraz rozszerzające zakres odpowiedzialności o dodatkowe ryzyka zawodowe.

Dodatkowe ubezpieczenie i skala roszczeń

Dobrowolne polisy mogą obejmować odpowiedzialność cywilną ponad ustawowy limit, ochronę prawną, ubezpieczenie utraty dochodu, następstw nieszczęśliwych wypadków oraz finansowanie kosztów obrony prawnej. Część ofert zapewnia również wsparcie przy roszczeniach związanych z naruszeniem praw pacjenta lub pokrycie kosztów opinii biegłych. Według danych Rzecznika Praw Pacjenta i Ministerstwa Zdrowia liczba zgłaszanych zdarzeń medycznych oraz wartość zasądzanych odszkodowań systematycznie rosną. Pojedyncze świadczenia coraz częściej przekraczają kilkaset tysięcy złotych, a w najpoważniejszych przypadkach sięgają nawet kilku milionów złotych. Towarzystwa ubezpieczeniowe każdego roku wypłacają z tytułu błędów medycznych dziesiątki milionów złotych odszkodowań i zadośćuczynień, co potwierdza wzrost kosztów odpowiedzialności cywilnej w ochronie zdrowia.

Nie wszystkie specjalizacje są obciążone takim samym poziomem ryzyka. Najwięcej roszczeń dotyczy dziedzin, w których wykonywane są zabiegi operacyjne lub podejmowane są decyzje w stanach zagrożenia życia. W Polsce, według danych z raportów ubezpieczeniowych i analiz postępowań sądowych, rocznie rejestrowanych jest około 1200–1500 spraw dotyczących błędów medycznych, z czego znacząca część dotyczy specjalizacji zabiegowych. W tych dziedzinach częściej dochodzi do postępowań związanych z błędami diagnostycznymi, nieprawidłowym leczeniem lub powikłaniami po zabiegach. Do grup o najwyższym i najniższym ryzyku zalicza się:

• Chirurgię ogólną i zabiegową — w niektórych zestawieniach odpowiada za 20–25% wszystkich roszczeń.
• Położnictwo i ginekologię — udział w roszczeniach często przekracza 15–20%, a pojedyncze sprawy należą do najbardziej kosztownych.
• Anestezjologię — około 10% roszczeń, głównie w związku z powikłaniami okołooperacyjnymi.
• Ortopedię — 10–15% roszczeń, szczególnie w zakresie zabiegów rekonstrukcyjnych i endoprotezoplastyki.
• Medycynę ratunkową — 8–12% roszczeń, najczęściej dotyczących opóźnionej diagnostyki.
• Medycynę rodzinną, dermatologię oraz medycynę pracy — w tych specjalizacjach liczba roszczeń jest znacznie niższa i zwykle nie przekracza 3–5% wszystkich spraw.

Na wysokość składki wpływa przede wszystkim specjalizacja, liczba wykonywanych świadczeń, forma prowadzenia działalności, suma gwarancyjna oraz historia wcześniejszych szkód. Lekarz wykonujący procedury zabiegowe zapłaci zwykle więcej niż specjalista prowadzący wyłącznie konsultacje ambulatoryjne. Dobrze dobrane ubezpieczenie powinno odpowiadać rzeczywistemu ryzyku zawodowemu, a nie jedynie spełniać minimalne wymagania ustawowe. Rozszerzenie ochrony często okazuje się istotnym zabezpieczeniem zarówno dla lekarza, jak i prowadzonej przez niego praktyki, zwłaszcza w obliczu rosnącej liczby postępowań odszkodowawczych, coraz wyższych kwot zasądzanych na rzecz pacjentów oraz zmieniającego się orzecznictwa sądów. Odpowiednio skonstruowana polisa pozwala ograniczyć finansowe skutki nieprzewidzianych zdarzeń i zapewnia większy komfort wykonywania codziennej pracy.