Robotyka chirurgiczna w Polsce: Perspektywy i wyzwania w 2026 roku

Roboty chirurgiczne, pomimo że są używane w medycynie od lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, dopiero w ostatnich latach doświadczają w Polsce dynamicznego i gwałtownego upowszechnienia. Korzystanie z robotów wiąże się z licznymi korzyściami, zarówno dla pacjenta, personelu medycznego, jak i całego systemu ochrony zdrowia. Chirurdzy doceniają, że zastosowanie robotów wiąże się ze zwiększoną precyzją, umożliwiając wykonywanie zadań z dokładnością poniżej milimetra i minimalizując uszkodzenia tkanek. Systemy te oferują niższą inwazyjność, co prowadzi do mniejszej utraty krwi i mniejszych nacięć. Ponad 40% chirurgów w Europie zdecydowanie zgadza się, że operacje z użyciem robota chirurgicznego skracają hospitalizację, rekonwalescencję, obniżają wskaźniki powikłań oraz redukują odsetek ponownych przyjęć w porównaniu do innych technik małoinwazyjnych.

Stan obecny i wyzwania

Polska dynamicznie nadrabia opóźnienie we wdrażaniu robotyki w medycynie, chociaż w 2022 roku liczba operacji na milion mieszkańców była nadal ponad pięciokrotnie niższa niż w Niemczech czy Australii. W latach 2018–2022 liczba operacji robotycznych rosła w tempie przekraczającym 55% rocznie. W 2024 roku w polskich szpitalach wykonano około 17 100 zabiegów w asyście robotów chirurgicznych, z czego aż 97% dotyczyło leczenia nowotworów.

Kluczowym bodźcem do tego gwałtownego rozwoju było wprowadzenie przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) wyższych wycen dla trzech procedur: radykalnej prostatektomii (RARP), leczenia chirurgicznego raka macicy i raka jelita grubego. W rezultacie ponad 73% wszystkich operacji radykalnej prostatektomii w Polsce wykonano w 2024 roku w asyście robota (10,44 tys. zabiegów).

Główną przeszkodą w rozwoju pozostają niestety często aspekty ekonomiczne. Początkowy koszt zakupu systemu chirurgicznego często przekracza 2 miliony EUR. Choć procedury robotyczne są opłacalne w dłuższej perspektywie (dzięki krótszej hospitalizacji i szybszemu powrotowi pacjentów do aktywności), systemy refundacji publicznej nie zawsze w pełni kompensują wyższe koszty krótkookresowe. Ponadto, NFZ prowadzi politykę zmierzającą do niwelowania różnic w refundacji, co może osłabiać motywację szpitali do inwestowania w robotykę.

Inną systemową barierą jest brak obligatoryjnego, spójnego rejestru zabiegów. Bez centralnej ewidencji trudno jest monitorować jakość, bezpieczeństwo czy efektywność kosztową, co utrudnia podejmowanie świadomych decyzji regulacyjnych i finansowych.

Przyszłe kierunki rozwoju koncentrują się na postępach technologicznych, takich jak miniaturyzacja narzędzi (chirurgia jednoportowa, nanoroboty do celowanego dostarczania leków) oraz na integracji ze Sztuczną Inteligencją (AI). AI ma wspierać planowanie operacji, przewidywanie wyników i w przyszłości umożliwić częściową autonomię procedur.

Robot Chirurgiczny Kangduo SR2000

System robotyczny KANGDUO® SR2000 jest oferowany w Polsce przez dostawcę sprzętu medycznego Beryl Med. Beryl Med jest uznanym dostawcą innowacyjnych technologii medycznych, obecnym na rynku międzynarodowym od ponad 30 lat. Firma oferuje również szereg innych specjalistycznych wyrobów medycznych, w tym między innymi: platformę energetyczną do zamykania naczyń, staplery chirurgiczne czy wysokoprzepływowy insuflator z funkcją oddymiania.

KANGDUO® SR2000 to nowoczesny system przeznaczony do chirurgii małoinwazyjnej, zaprojektowany w celu wspierania lekarzy w precyzyjnym i bezpiecznym wykonywaniu zabiegów. Składa się z robota z 4 ramionami robotycznymi, konsoli operatora (z opcjonalną drugą konsolą) oraz wózka wizyjnego.

System ten jest wyposażony w wysokospecjalistyczny system obrazowania 3D HD, a główny wyświetlacz obsługuje rozdzielczość 4K, co zapewnia chirurgowi wyjątkowo wyraźny i powiększony obraz pola operacyjnego. Dzięki filtrowaniu drżeń i stabilnym ramionom, system pozwala na wykonywanie niezwykle dokładnych ruchów. Chirurg kontroluje ruchy instrumentów i kamery za pomocą dwóch manetek ręcznych i zestawu pedałów nożnych, siedząc przed otwartą konsolą operatora. Otwarta konstrukcja konsoli ma chronić zdrowie operatora, zapobiegając kontuzjom i zmęczeniu wzroku wynikającym z długotrwałej, sztywnej pozycji.

KANGDUO® SR2000 znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach chirurgii, w tym urologii, ginekologii, chirurgii ogólnej i klatki piersiowej. System oferuje funkcje, takie jak nawigacja multimodalna, wyświetlająca rekonstrukcję 3D i obrazowanie ultrasonograficzne w czasie rzeczywistym. Posiada również tryb współpracy wielu lekarzy, umożliwiający jednoczesne sterowanie ramieniem robota. System został doceniony za swój design prestiżową nagrodą Red Dot Design Award.

Perspektywy i Wyzwania Robotyki Chirurgicznej w 2026 roku

W roku 2026 perspektywy dla robotyki chirurgicznej w Polsce są warunkowane przez konieczność pokonania barier finansowych i systemowych. Oczekuje się dalszego rozwoju napędzanego ekspansją refundacji na nowe procedury. Wysokie szanse na wyższą wycenę ma leczenie chirurgiczne endometriozy, które zostało pozytywnie ocenione przez AOTMiT. Ponadto, Ministerstwo Zdrowia zleciło pełną ocenę HTA dla torakochirurgicznych zabiegów robotowych. Prognozowany jest także wzrost w zakresie chirurgii nieonkologicznej.

Najważniejszym wyzwaniem pozostaje wprowadzenie obligatoryjnego, centralnego rejestru zabiegów robotycznych. Jego brak przeszkadza w rzetelnym monitorowaniu jakości, bezpieczeństwa i efektywności kosztowej tych procedur. Ponadto, konieczne jest dążenie do zmiany modelu finansowania w kierunku opieki zdrowotnej opartej na wartości (Value Based Healthcare), która uwzględniałaby długoterminowe korzyści ekonomiczne wynikające ze stosowania robotyki.

Na rynku spodziewany jest dalszy wzrost konkurencji technologicznej. Nowe platformy, w tym chińskie i japońskie, które uzyskują certyfikaty europejskie, będą zaostrzać rywalizację i potencjalnie obniżać bariery wejścia dla szpitali. Mimo że w Polsce rośnie liczba doświadczonych operatorów (ośmiu urologów wykonało w 2024 roku ponad 200 zabiegów z użyciem robota), niezbędne jest dalsze rozwijanie ustrukturyzowanych programów szkoleniowych, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu i utrzymać biegłość kadry.

Ten proces transformacji, gdzie zaawansowane narzędzia stają się standardem, jest jak nauka latania nowoczesnym samolotem – samo posiadanie maszyny nie gwarantuje sukcesu; kluczowe jest ustrukturyzowane szkolenie pilota i sprawnie działający system kontroli lotów (rejestracji i regulacji), aby lot był bezpieczny, efektywny i dostępny dla wszystkich.