HoLEP — laserowe leczenie prostaty bez cięcia. Jak wygląda zabieg i dla kogo jest?

Łagodny rozrost gruczołu krokowego to jedna z najczęstszych dolegliwości urologicznych u mężczyzn po pięćdziesiątym roku życia. Częste oddawanie moczu, słaby strumień, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza czy konieczność wstawania kilka razy w nocy potrafią wyraźnie obniżyć komfort życia. Przez wiele lat w bardziej zaawansowanych przypadkach jedynym wyjściem była klasyczna operacja, dziś jednak coraz częściej wykonuje się zabiegi laserowe — w tym HoLEP, czyli enukleację stercza laserem holmowym. Co warto o nich wiedzieć?

Czym jest HoLEP i czym różni się od tradycyjnych metod

HoLEP (Holmium Laser Enucleation of the Prostate) to małoinwazyjna metoda chirurgicznego leczenia łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, polegająca na precyzyjnym wyłuszczeniu przerośniętej tkanki za pomocą lasera holmowego. Cały zabieg odbywa się przez cewkę moczową — bez nacięć powłok ciała i bez klasycznej rany pooperacyjnej. Energia lasera „odwarstwia" przerost od torebki chirurgicznej stercza, a następnie usunięta tkanka jest rozdrabniana wewnątrz pęcherza i wypłukiwana na zewnątrz.

W porównaniu z klasyczną elektroresekcją przezcewkową (TURP), która od dekad była standardem, HoLEP pozwala usunąć większą objętość gruczolaka w jednym zabiegu i ogranicza krwawienie śródoperacyjne dzięki właściwościom koagulacyjnym wiązki laserowej. To istotne zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki przeciwkrzepliwe oraz u mężczyzn z dużą prostatą, których wcześniej często kierowano na operacje otwarte. Metoda ta jest dziś jedną z opcji rekomendowanych przez europejskie wytyczne urologiczne — niezależnie od wielkości stercza.

Jak przebiega zabieg krok po kroku

Procedura wykonywana jest w warunkach szpitalnych, najczęściej w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub ogólnym, a jej przebieg jest dobrze ustandaryzowany. Z perspektywy pacjenta cały proces można uporządkować w pięciu etapach:

1. Kwalifikacja i przygotowanie — wizyta konsultacyjna obejmuje badanie urologiczne, USG przezbrzuszne lub przezodbytnicze, ocenę PSA, uroflowmetrię oraz analizę objawów w skali IPSS. Lekarz omawia z pacjentem ewentualne leki przeciwkrzepliwe i ustala plan postępowania.
2. Znieczulenie i ułożenie pacjenta — pacjent zostaje znieczulony, a następnie ułożony w pozycji ginekologicznej. Przez cewkę moczową wprowadza się resektoskop z włóknem laserowym i kamerą.
3. Enukleacja przerośniętej tkanki — chirurg precyzyjnie odwarstwia gruczolak od torebki stercza laserem holmowym, jednocześnie koagulując naczynia krwionośne. Cała przerośnięta tkanka zostaje przeniesiona do pęcherza moczowego.
4. Morcelacja i usunięcie tkanki — w pęcherzu tkanka jest mechanicznie rozdrabniana specjalnym narzędziem (morcelatorem) i odsysana na zewnątrz. Pobrany materiał trafia do badania histopatologicznego.
5. Założenie cewnika i obserwacja — na zakończenie pacjentowi zakłada się cewnik z systemem płukania pęcherza, który zwykle pozostaje na miejscu przez 24–48 godzin. Po tym czasie, jeśli mocz jest klarowny, cewnik jest usuwany.

Całość trwa zazwyczaj od 60 do 120 minut, w zależności od wielkości stercza. Hospitalizacja w nieskomplikowanych przypadkach ogranicza się do 1–2 dób, a pacjent wychodzi do domu, gdy oddaje mocz samodzielnie i bez istotnych dolegliwości.

Dla kogo HoLEP jest dobrym rozwiązaniem

Zabieg ten kierowany jest przede wszystkim do mężczyzn, u których łagodny rozrost gruczołu krokowego daje objawy istotnie wpływające na codzienne funkcjonowanie i nie ustępują one mimo leczenia farmakologicznego. Wskazaniami są między innymi nawracające zatrzymania moczu, zakażenia układu moczowego związane z zaleganiem moczu, kamica pęcherza wtórna do przerostu stercza, krwiomocz pochodzący z gruczolaka oraz pogarszająca się funkcja nerek wynikająca z przeszkody podpęcherzowej.

Co istotne, HoLEP bywa proponowany pacjentom, którzy z różnych powodów nie są dobrymi kandydatami do klasycznej operacji — choćby z uwagi na konieczność stałego przyjmowania leków przeciwzakrzepowych, choroby współistniejące czy bardzo dużą objętość stercza (powyżej 80–100 ml), przy której TURP osiąga swoje granice techniczne. Decyzja o wyborze metody powinna być jednak zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnej diagnostyce i rozmowie z urologiem, który zna pełen obraz kliniczny pacjenta.

„W praktyce urologicznej staramy się dobierać metodę zabiegu do pacjenta, a nie odwrotnie. HoLEP jest atrakcyjny dlatego, że pozwala leczyć skutecznie również osoby z dużą prostatą i obciążeniami internistycznymi, u których jeszcze kilkanaście lat temu rozważalibyśmy operację otwartą. Mniejsze krwawienie, krótszy pobyt w szpitalu i niskie ryzyko nawrotu objawów to dla wielu mężczyzn realna zmiana jakości życia" — komentuje dr n. med. Bartosz Muskała, urolog z Częstochowy specjalizujący się w małoinwazyjnych technikach endoskopowych.

Warto pamiętać, że HoLEP, jak każdy zabieg chirurgiczny, niesie ryzyko powikłań — najczęściej przejściowych objawów drażnienia pęcherza, krótkotrwałego nietrzymania moczu czy wstecznego wytrysku. Większość z nich ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni od operacji.

Rekonwalescencja i powrót do codzienności

Jednym z głównych argumentów na korzyść HoLEP jest stosunkowo krótki czas rekonwalescencji. Po wypisie do domu pacjent zwykle wraca do lekkiej aktywności w ciągu kilku dni, choć wysiłek fizyczny, jazda na rowerze, sauna czy długie podróże powinny być odłożone na 3–4 tygodnie. Przez pierwsze tygodnie zalecane jest picie większej ilości wody, unikanie zaparć i regularne kontrole moczu.

Poprawa parametrów oddawania moczu — silniejszy strumień, krótszy czas mikcji, mniejsze zaleganie w pęcherzu — pojawia się zwykle bardzo szybko, choć pełna stabilizacja efektu może potrwać do trzech miesięcy. W tym czasie pacjenci pozostają pod opieką urologa, który kontroluje proces gojenia i ocenia wynik histopatologiczny pobranej tkanki. Ryzyko ponownego pojawienia się objawów wynikających z odrostu gruczolaka jest niskie i z reguły znacząco mniejsze niż po klasycznych metodach przezcewkowych.

Kiedy umówić się na konsultację urologiczną

Decyzja o zabiegu nigdy nie zapada na podstawie jednej rozmowy — poprzedza ją diagnostyka, ocena nasilenia objawów oraz analiza chorób towarzyszących. Jeśli jednak od miesięcy zmagasz się ze słabym strumieniem moczu, częstym oddawaniem moczu w nocy, uczuciem parcia czy niepełnego opróżnienia pęcherza, a leczenie farmakologiczne przestało wystarczać — warto skonsultować się z urologiem i sprawdzić, czy HoLEP jest dla Ciebie odpowiednią opcją. Mężczyźni mogą umówić wizytę w prywatnej poradni urologicznej, gdzie podczas konsultacji można porozmawiać o dostępnych metodach leczenia łagodnego rozrostu prostaty i ustalić dalsze kroki diagnostyczne.